آشنایی با هندپیس دندانپزشکی و کاربردهای آن

هندپیس دندانپزشکی یکی از پر استفاده ترین ابزار ها و تجهیزات دندانپزشکی می باشند. برای عواملی مانند پوسیدگی، تغییر پروتز و یا پولیش مورد استفاده قرار می گیرند. هندپیس ها دستگاهی مکانیکی ساده ای هستند که با استفاده از اجزای داخلی مکانیکی، نیروی چرخش آغاز می شود و قدرت لازم جهت برش دندان ها فراهم می نماید. انواع این دستگاه بر اساس عملکرد مورد نیاز که به وسیله دندانپزشک مشخص می شود متفاوت خواهد بود. یکی از دلایلی که باعث بهبود دید ، دقت و موفقیت این عملکرد خواهد بود، وجود یک منبع نور و سیستم آب خنک کننده در قطعات این دستگاه می باشد.


فهرست مطالب


تاریخچه هندپیس های دندانپزشکی

۱۸۶۴ – جورج فلوز هریتون، مته دندانپزشکی ساعت را اختراع کرد و نامش را ارادو نامگذاری کرد.
۱۸۶۸ – جورج اف گرین، مته دندانپزشکی پنوماتیک را که از پدال بهره می‌برد را اختراع کرد. این وسیله، از هوای تولید شده برای چرخش توربین ها استفاده می‌شد که نتیجه آن تراش چرخشی دندان بود.
۱۸۷۵ – نخستین مته دندانپزشکی برقی اختراع شد.
۱۹۴۹ – جان پاتریک والس، توربین بادی(هوایی) را به ثبت رساند.
۱۹۵۷ – Bordon Airotor، هندپیس توربین هوایی را در ایالات متحده آمریکا بصورت انبوه تولید و در بین دندانپزشکان توزیع کرد.
۱۹۷۳ – اولین هندپیس پر سرعت فایبراُپتیک معرفی شد.


سفید کردن دندان با بلیچینگ خانگی


هندپیس و آنگل در یونیت دندانپزشکی

امروزه مشکلات و بیماریهای مربوط به دهان و دندان زیاد است. دندانپزشکی و ترمیم دندان و ریشه آن مستلزم ابزارآلات پزشکی هست که بدون آن ترمیم دندان میسر و انجام شدنی نیست. در گذشته تنها راه خلاصی از دندان درد، کشیدن آن بود. اما پیشرفت علم و فن آوری باعث شد دندانپزشکان تاجایی که ممکن است از کشیدن دندان جلوگیری کنند و به ترمیم آن بپردازند.

ترمیم دندان پوسیده

می دانید برای برداشتن پوسیدگی و پرداخت و پُر کردن دندان، ابتدا قسمت مورد نظرِ دندان، توسط پزشک برداشته یا به اصطلاح خالی می شود و سپس با مواد خاصی آن را پر می کنند، به این طریق از ادامه و شیوع خرابی و پوسیدگی به قسمت های جانبی دندان جلوگیری می شود. برای این منظور باید از تجهیزات تراش و برش استفاده می شود.

ابزارهای چرخنده ای که در یونیت دندان پزشکی استفاده می شوند بر دو نوع هستند:

  • توربین ها
  • موتورها

توربین ها ابزار چرخنده با سرعت بالا(highspeed) هستند. ولی ما به ابزارچرخنده دیگری هم احتیاج داریم که سرعت آن کم(lowspeed) و قابل تنظیم باشند. وسیله ای که در هندپیس و آنگل مورد استفاده قرار می گیرند موتور می باشد. دو نوع موتور وجود دارد ؛ ابر موتورها و میکرو موتورها


کاربردهای گوتاپرکا در دندانپزشکی


توربین دندانپزشکی Dental high speed handpiece (هندپیس با سرعت بالا)

توربین را می توان پرکاربردترین هندپیس در دندانپزشکی دانست. این وسیله برای اعمال متنوعی به کار می رود از جمله تراش و برداشت پوسیدگی ها، فرم دادن حفره های تراش دندانی، تراش دندان ها برای انواع درمان های پروتزی (مثل روکش، لمینت و…)، پالیش و پرداخت ترمیم ها، برداشتن و خالی کردن پرکردگی های قبلی و…

همانطور که گفته شد یک ابزار چرخنده کوچک (به نام فرز) در محل مخصوص روی توربین نصب شده و توربین به شلنگ مخصوص روی یونیت متصل می شود. با فشار دادن روی پدال پایی یونیت، توربین با نیروی فشار هوا که توسط یونیت تامین می شود، شروع به کار می کند و با سرعت بسیار بالا (حدود ۴۵۰۰۰۰ دور در دقیقه) وسیله ی چرخشی (فرز) را می چرخاند که به این ترتیب تراش دندان ممکن می شود.

هندپیس با سرعت بالا

از آن جا که سرعت چرخش فرز بسیار زیاد بوده و حین تراش دندان، نیروی اصطکاک و در نتیجه گرمای بسیار زیادی تولید می شود، برای جلوگیری از آسیب دندان و همچنین عدم سوختن خود فرز، توربین ها مجهز به سیستمی هستند که حین کار و تراش، آب را با فشار از سوراخ هایی در مجاورت محل قرارگیری فرز به بیرون اسپری کرده و به عنوان خنک کننده عمل می نماید. همچنین جریان آب به شسته شدن ذرات از محل تراش و دید بهتر کمک می کند.


آنگل Dental Low speed handpiece (هندپیس با سرعت پایین)

آنگل یکی دیگر از هندپیس های پرکاربرد دندانپزشکی است که می تواند برای اعمال مختلفی از جمله مراحل نهایی برداشت پوسیدگی ها، بروساژ و پروفیلاکسی در جرمگیری، پرداخت و پالیش ترمیم ها و… به کار رود.

همانند توربین برای این وسیله نیز یک ابزار چرخنده کوچک (مانند فرزهای مخصوص آنگل، برس ها، مولت های پرداخت و…) در محل مخصوص روی آن نصب شده و هندپیس به شلنگ مخصوص روی یونیت متصل می شود. با فشار دادن روی پدال پایی یونیت، آنگل شروع به کار می کند و با سرعت پایین تری نسبت به توربین (حدود ۲۵۰۰۰ دور در دقیقه) وسیله ی چرخشی را می چرخاند. در حین کار با این هندپیس نیازی به خنک کننده و اسپری آب در محل نمی باشد.


مزایا و معایب درمان کامپوزیت دندان


انواع هندپیس های پرکاربرد در دندانپزشکی ترمیمی

هندپیس مستقیم ساده ترین و پایدارترین طرح برای وسایل چرخشی است. در بیشتر موارد باید محور چرخش فرز به موازات محور طولی دندان قرار گیرد بنابراین هندپیش مستقیم دسترسی مناسب را محدود می کند. برای حل این مسئله نیاز است که سر هندپیس به اندازه ۹۰ درجه چرخانده شود.

انواع هندپیس دندانپزشکی

نیروی جابه جا کننده ای که ۹۰ درجه با محور چرخش زاویه دارد باید به راحتی کنترل شود. با ایجاد زاویه دومی در تنه هندپیس به طوری که نوک فرز در امتداد محور طولی هندپیس قرار گیرد اولا احتمال ایجاد بازوی اهرمی و چرخش هندپیس از بین می رود ثانیا باعث دسترسی مناسب و ثبات کافی هندپیس می شود.


معرفی نسل‌های باندینگ


سری اول) هندپیس های با سرعت بالا

توربین ها، از ابزارهای چرخشی می باشند که دارای سرعت بالا و گشتاور کمی هستند. فشار هوای متراکم، یک پروانه را می چرخاند و باعث چرخش سر توربین می شود. کاربرد آن برای از بین بردن پوسیدگی دندان در کمترین زمان ممکن است. مکانیزم های آن شامل قدرت ، خنک کنندگی و روشنایی است. توربین ها، از ابزارهای چرخشی می باشند که دارای سرعت بالا و گشتاور کمی هستند. فشار هوای متراکم، یک پروانه را می چرخاند و باعث چرخش سر توربین می شود. کاربرد آن برای از بین بردن پوسیدگی دندان در کمترین زمان ممکن است. مکانیزم های آن شامل قدرت ، خنک کنندگی و روشنایی است.

مکانیزم های آن شامل

قدرت

نیروی توربین های این نوع هندپیس از هوای فشرده شده که از مرکز این ابزار عبور می کند و یک آسیاب بادی در جلوی قطعه هندپیس می چرخد، تولید می شود. به وسیله محفظه یاتاقان مرکز آسیاب بادی احاطه شده است و یک میله اصطکاک را به صورت محکم و مرکزی در داخل نگه می دارد.

ساختار هندپیس

خنک کننده

اصطکاک به وجود آمده با ایجاد گرمای قابل توجهی در ین دستگاه به وجود می آید که داشتن قطعات خنک کننده با آب بسیار حائز اهمیت می باشد که در این دستگاه موجود می باشد.

روشنایی

در هندپیس های دندانپزشکی قدیمی از لامپ های هالوژن و میله های فیبر نوری استفاده می کردند اما این روشنایی مشکلاتی را در پی داشت. مشکلاتی از قبیل خرابی لامپ های هالوژنی با گذشت زمان، هزینه های زیاد جایگزین کردن لامپ ها، خراب شدن میله های فیبر نوری در صورت ریزش و خراب شدن بر اثر تکرار عمل اتوکلاو. به همین علت سیستم های مدرن هندپیس از سیستم های LED استفاده می کنند که باعث طول عمر طولانی تر، تولید حداقل حرارت و تشدید نور می شود.


مقایسه برندهای سازنده فایل روتاری


سری دوم) هندپیس های افزاینده سرعت

برای تغذیه هندپیس با سرعت بالا و افزایش سرعت یک موتور الکتریکی،به چرخ دنده هایی با نسبت ۱ به ۵ نیاز داریم. هندپیس های برقی را هندپیس های افزاینده ی سرعت می نامیم که با سرعت ۱۹۰ هزار دور در دقیقه کار می کنند.

مکانیزم های آن شامل

  • افزایش دادن سرعت موتور الکتریکی به عنوان دستی که به صورت میکروموتور نیز شناخته می شوند.
  • توان مورد نیاز در دستگیره که با میکروموتور به دست می آید.
  • لوازم جانبی در داخل جعبه دنده موجود می باشند که با سرعت و گشتاور ثابت می چرخند.
  • تجهیزات داخلی و میکروموتور باعث ایجاد برق در دستگاه می شود.
Dental handpiece کاربرد

گشتاور

توانایی چرخش و برش مته و فرز در هنگام اعمال فشار را گشتاور می گویند. با افزایش سرعت، گشتاورد آن کاهش می یابد. سرعت به صورت آزاد هندپیس ها، ۱ به ۵ برابر سرعت برش آن ها می باشد. موتور های الکتریکی سرعتی برابر ۲۰۰ هزار دور در دقیقه دارند و قدرت مداوم را فراهم می کنند تا گشتاور حفظ شود.


سری سوم) هندپیس های سرعت آهسته

این هندپیس دندانپزشکی با سرعت آرام تری کار می کنند و به جای توربین های هوایی، به وسیله ی موتور های پره چرخشی(ایرموتور) هدایت می شوند. از این نوع هندپیس برای از بین بردن پوسیدگی دندان ، صیقل دادن مینای دندان و یا مواد ترمیمی استفاده می شود.


سری چهارم) هندپیس های کاهش سرعت

از این هندپیس ها برای کار با سرعت های پایین تر استفاده می شود مانند آماده سازی کانال اندودنتیک، قرار دادن ایمپلنت و یا تنظیمات آن.


سری پنجم) هندپیس اولتراسونیک یا هندپیس جرم گیری

این هندپیس در واقع یک جریان الکتریکی با فرکانس بالا را تبدیل به ارتعاشات و ضربات مکانیکی می کند و در نتیجه لرزش هایی کوچک اما با سرعت بالا (۲۹۰۰۰ تا ۴۰۰۰۰ بار در ثانیه) ایجاد می کند که می تواند ذرات جرم دندانی را در هم شکسته و از سطح دندان جدا کند. در این هندپیس نیز از آب جهت کاهش حرارت ناشی از اصطکاک بین سر وسیله و دندان استفاده می شود. این هندپیس می تواند به صورت متصل به قسمت تابلت یونیت باشد (که در برخی از انواع یونیت ها وجود دارد.) و یا این که به صورت متصل بر روی دستگاه جرم گیری به عنوان یک دستگاه جدا در مطب وجود داشته باشد.


مقایسه کامپوزیت ونیر و لمینت سرامیکی


طراحی و گرفتن هندپیس دندانپزشکی

در طی فرآیند تولید، نوع نگه داشتن مناسب در هندپیس و صیقل بودن بدنه برای استریل و نظافت بسیار مهم است. قسمت انتهایی هندپیس باید با نوع دستکش‌هایی که به طور عادی از آنها استفاده می شود، سازگار باشد. یک هندپیس که درست در دست قرار نمی گیرد و مناسب ارگونومی دست نیست، می‌تواند عملکرد آن را به میزان قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد.

گرفتن هندپیس دندانپزشکی

اندازه هد

اندازه هد هندپیس می‌تواند برای دید در محل جراحی بسیار مهم باشد. یک هد کوچک ممکن است باعث بهبود دید و دسترسی دندانپزشک شود، مخصوصاً برای انجام اقدامات دندانپزشکی در ناحیه انتهای دهان بسیار مناسب است. هندپیس‌های با اندازه بزرگتر دارای پروانه توربین بزرگتر است که این امر می‌تواند باعث افزایش توان خروجی این نوع هندپیس‌ها شوند، که زمان مفید عمل جراحی را کاهش می‌دهد.

نحوه عملکردی نسبت دنده

  • نسبت دنده ۱: ۵، سرعت بالاتری دارند و می‌توانند در روش‌هایی مانند آماده‌سازی حفره و برش تاج استفاده شود.
  • نسبت دنده ۱: ۱، سرعت آهسته‌تری دارند که برای پالایش، آماده‌سازی، برداشتن پوسیدگی و تنظیم سرامیک‌ها مناسب است.

دو نوع متداول اتصال بین بدنه و ایرموتور وجود دارد که به شرح زیر است

اتصال ۲ سوراخه

در کوپلر و پایه ایرموتور دو سوراخ وجود دارد. سوراخ بزرگتر برای عبور هوا است که توربین را می‌چرخاند و سوراخ کوچک برای عبور آب استفاده می شود. از آنجا که هیچ خروجی هوا در داخل هندپیس وجود ندارد، هوا مستقیماً از داخل هندپیس خارج می‌شود و همین امر باعث بلندتر شدن صدای آن می‌شود.

اتصال ۴ سوراخه

در این نوع اتصال، دو سوراخ بزرگ وجود دارد که یکی برای ورود هوا به داخل بدنه هندپیس دندانپزشکی و دیگری برای خروج هوا تعبیه شده است. دو سوراخ کوچکتر به عنوان یک لوله آب و یک لوله هوای تراشه عمل می‌کنند. لوله هوای تراشه قطرات آب را برای خنک کردن فرز و تمیز کردن مواد زائد استفاده می‌شود.

دور موتور هندپیس های برقی از هندپیس های هوایی بسیار بیشتر است؛ همچنین نوع برقی لرزش کمتری از خود نشان می‌دهد، که تأثیر مطلوبی بر ثبات و ارگونومی دارد. با پیشرفت تکنولوژی، مدل‌های جدید هندپیس توانسته نویز تولید شده را به ۵۸ تا ۷۱ دسیبل (dB) کاهش دهد.


کاربردهای لایت کیور دندانپزشکی


سوالات متداول

فرق آنگل و توربین دندانپزشکی چیست؟

توربین‌ها نیاز به ایرموتور ندارند ولی آنگل‌ها نیازمند ایرموتور است. آنگل بر خلاف توربین یکپارچه نبوده و از دو قسمت سرآنگل و ایرموتور (Air Motor) تشکیل شده است که به هم متصل می‌شوند. آنگل‌ها در دندانپزشکی بسیار شبیه به توربین‌ها هستند و در واقع کاربرد مشابهی دارند. تفاوت و فرق آنگل و توربین دندانپزشکی بیشتر در سرعت و قدرت ایجاد کننده آنها می‌باشد. به این صورت که توربین‌ها دارای سرعت زیاد و قدرت گشتاور کمتری هستند اما آنگل ها از سرعت نسبتا کمتری برخوردار هستند ولی قدرت بیشتری دارند.

چند نوع هند پیس داریم؟ (انواع هندپیس دندانپزشکی)

سری اول) هندپیس های با سرعت بالا – سری دوم) هندپیس های افزاینده سرعت – سری سوم) هندپیس های سرعت آهسته – سری چهارم) هندپیس های کاهش سرعت – سری پنجم) هندپیس اولتراسونیک یا هندپیس جرم گیری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.