زینک اکساید اوژنول، ترکیبات و کاربردها

مقدمه

یکی از پرکاربردترین مواد دندانپزشکی کودکان که به ویژه در انجام درمان های پالپ کاربرد دارد، زینک اکساید اوژنول (zinc oxide eugenol) است. همانطور که اشاره شد کاربرد اصلی این ماده، جایگزینی آن برای پالپ دندان به ویژه در دندان های شیری کودکان است.

حال سوال پیش می آید که پالپ دندان چیست و چرا باید  جایگزین شود؟

دندان انسان از سه لایه مینا، عاج و پالپ تشکیل شده است. پالپ دندان دارای رگ های خونی و رگ های عصبی است و برخلاف مینای دندان حیات دارد. در هنگام پوسیدگی دندان لایه های خارجی دندان از بین می رود و به پالپ دندان آسیب وارد می شود. در این صورت بهترین راه رفع مشکل، پالپکتومی است.

در عمل پالپکتومی بخش های عفونت دیده پالپ یا کل آن، بنا به تشخیص دندانپزشک، تخلیه می شود تا از کشیدن دندان خوداری و دندان حفظ شود. سپس این قسمت پس از ضد عفونی با مواد مخصوص جایگزین می شود.

به دلیل اینکه پس از حذف قسمت های آسیب دیده و ضدعفونی کانال، امکان رشد میکروارگانیسم های بی هوازی و انتشار آنها در داخل کانال وجود دارد، مواد پر کننده باید قابلیت حذف و پاتوژن های باقیمانده و خنثی کردن مواد سمی تولید شده را دارا باشند تا شاهد عفونت مجدد کانال دندان نباشیم. بنابراین فعالیت ضد میکروبی مواد پر کننده کانال بسیار مهم و ضروری به نظر می رسد.

 

پالپکتومی

 

برای آشنایی بیشتر با لوازم پالکتومی و روت کانال دندان می توانید به مطالب دیگر ما بازدید فرمایید:

فایل روتاری+ مقایسه ۱۱ برند فایل روتاری و فایل پروتیپر

ماده زینک اکساید اوژنول و موارد استفاده

مواد پر کننده دندان به سه دسته اصلی تقسیم می شوند:

  • زینک اکساید اوژنول(ZOE)
  • خمیرهای با بیس یدفرم
  • خمیر های با بیس کلسیم هیدروکساید

از این میان مهمترین و پرکاربردترین ماده پر کننده دندان، زینک اکساید اوژنول است. این ماده به طور گسترده‌ای از سال ۱۸۹۰ در دندانپزشکی استفاده می شود. این ماده استحکام کمی داشته و حداقل اثر تحریک کنندگی را در بین سمان ها دارد. ph آن به طور تقریبی ۷ بوده و اثر تسکین دهندگی روی پالپ دارد. این ماده علاوه بر مصرف به عنوان پر کننده پالپ دندان، در ترمیم موقت(پانسمان) ، ماده ثبت بایت، سیلر اندودنتیک و سمان تسکین دهنده در dry socket کاربرد دارد. اجزای اصلی این ترکیبات اکسید روی و اوژنول است  محصولات زینک اکساید اوژنول در انواع دو خمیری،  پودری و مایع وجود دارند.

 

زینک اکساید اوژنول

طبقه بندی ترکیبات زینک اکساید اوژنول از نظر کاربرد

Type I: به صورت دو خمیر و به عنوان سمان موقت کاربرد دارد.

Type II: پر کردن دائم ترمیم های ریختگی و سایر دستگاه ها کاربرد دارد. کمترین مقدار اسیدی بودن را در میان سمان ها دارد از همین رو کمترین تحریک را بر روی پالپ دندان ایجاد می کند.

Type III: پرکننده موقت و بیس حرارتی است. همچنین دارای اثر آرامبخشی بوده و به کاهش حساسیت کمک می کند.

در ادامه با مهمترین مواد ساخته شده با زینک اوکساید اوژل، نحوه کاربرد و موارد کابرد آن آشنا می شویم.

 

۱-سمان زینک اکساید اوژنول

پودر سمان زینک اکساید اوژنول (نوعI) حاوی زینک اکساید ۶۹ % رزین ۲۹ % برای کاهش خاصیت شکنندگی و استات روی به عنوان تسریع کننده می باشد. مایع اوژنول  یا مخلوطی از اوژنول و سایر روغن ها است. پودر در محیط مرطوب با اوژنول واکنش داده و تشکیل ملات بی شکلی از اوژنولات روی را می دهد.

سمان های زینک اکساید بدون اوژنول (نوع I ) از روغن‌هایی به جز اوژنول تشکیل شده‌اند و برای بیمارانی که به اوژنول حساسیت دارند مناسب می باشد. سمان های زینک اکساید اوژنول تقویت شده با پلیمر (نوع II ) حاوی ۸۰% اکسید روی و ۲۰ % متیل متاکریلات یا الومینا در پودر و اوژنول و ارتو-اتوکسی بنزوئیک اسید در مایع می باشند.

سمان های تقویت شده با آلومینا و اسید بنزوئیک (EBA) موجود در مایع باعث پیشبرد تشکیل یک ماتریکس کریستالی قوی‌تر (استحکام بیشتر و حلالیت کمتر) خواهد شد. آب و حرارت واکنش سخت شدن این سمان را تسریع می کنند.

نحوه کاربرد

سمان های زینک اکساید اوژنول دائمی (نوع II ) به صورت سیستم‌های پودر مایع عرضه می‌شوند(تصویر ۱). بطری پودر به آرامی تکان داده شده و پودر توسط پیمانه عرضه شده و مایع توسط قطره چکان قرار داده می شود سپس بر روی اسلب شیشه ای یا پد کاغذی اصلاح شده، توسط یک اسپاتول فلزی مخلوط می گردند تمامی پودر یک مرتبه درون مایع وارد شده و برای مدت ۳۰ ثانیه هم زده می‌شوند. در دهان به دلیل وجود رطوبت و حرارت سریعاً سخت می شوند

سمان های موقت به طور معمول به صورت سیستم دو خمیری عرضه می شود(تصویر ۲). طول های مساوی از خمیر های بیس و تسریع کننده بر روی پد کاغذی یا اسلب شیشه‌ای قرار داده می‌شوند رنگ این خمیر ها متفاوت است و مخلوط کردن تا زمان دستیابی به رنگ یکنواخت ادامه می یابد.

 

زینک اوکساید اوژنول دائمی
(1)

 

زینک اکساید اوژنول موقت
(2)

 

 

                                              نام های تجاری

 

شرکت سازنده

نام تجاری

Premier

Nex Temp)non-eugenol)

GC America

Nogenol)non eugenol)

Kerr

Temp-Bond clear

Kerr

Temp-Bond unidose packs

Kerr

Temp-Bond

Kerr

Temp-Bond NE)non-eugenol)

 

 

۲-زینک اکساید اوژنول قالب گیری(دورالیت)

 

شکل ارائه ترکیب زینک اکساید اوژنول برای قالبگیری بصورت دو خمیری است. خمیر بیس حاوی زینک اکساید، روغن زیتون، زینک استات و مقدار کمی آب است. خمیر reactive حاوی اوژنول و فیلر مانند کائولن و تالک است. اجزای واکنش دهنده زینک اکساید و اوژنول هستند. این ماده قالبگیری یک ماده موکو استاتیک و با پایه آب است به خوبی با بافت منطبق می شود اما نمی تواند آندرکات ها را ثبت کند با این خصوصیات زینک اکساید اوژنول مناسب ریج بی دندان بوده و باید با تری اختصاصی استفاده شود.

دورالیت

نحوه کاربرد

طول مساوی از هر دو خمیر را روی اسلب شیشه ای یا پد کاغذی قرار داده و توسط اسپاتول با هم مخلوط می گردد ماده در ابتدا طی سه الی پنج دقیقه سخت شده و زمان سخت شدن نهایی آن کمتر از ۱۰ دقیقه است .

 

مزایا 

سازگاری خوب با بافتهای نرم ، ویسکوزیته پایین ، دقت بالا، قیمت مناسب، چسبندگی به کامپاند قالبگیری

معایب

وقتی ستینگ کامل شود ماده سخت است آندرکات ها را ثبت نمی کند، طعم ناخوشایندی دارد، ممکن است احساس سوختگی در دهان بیمار ایجاد کند.

 

                 نام های تجاری

 

شرکت سازنده نام تجاری
SSWhite Impression paste
Waterpik Kellyʼs ZOE
Bosworth Superpaste

 

 

۳-پانسمان پریودنتال

پانسمان پریودنتال نوعی بانداژ است که پس از کنترل خونریزی در محل جراحی قرار میگیرد. به منظور تامین چسبندگی پانسمان به بافت محل قرار گیری پانسمان پریودنتال باید نسبتا خشک باشد.

به صورت دو خمیری، تک خمیری و لایت کیور تولید شده و همچنین از نظر ترکیبات دارای انواع زینک اکساید اوژنول و فاقد اوژنول می باشد.

ویژگی

  • ماده بسیار چسبناک است به منظور جلوگیری از چسبیدن ماده به دستکش باید دستکش را با وازلین چرب نمود
  • بهبود روند ترمیم پس از درمان پریودنتال، ژنژیوکتومی و اعمال جراحی
  • محافظت از ناحیه زخمی، نگهداری فلپ پریودنتال در مکان مناسب، تامین راحتی بیمار

نحوه کاربرد

پس از کنترل خونریزی بر اساس دستورالعمل سازنده های مساوی از محتویات دو تیوب را روی کاغذ بریزید و با هم مخلوط کنید.

 

پانسمان پریودنتال

 

 

۴-سیلر کانال ریشه بر پایه زینک اکساید اوژنول

مواد تشکیل دهنده بین محصولات مختلف متفاوت است.

نوع tubliseal به‌صورت سیستم دو خمیری موجود است و شامل ترکیبات زیر می باشد.

 

کاتالیست بیس
اوژنول زینک اکساید
رزین پلیمریزه Oleo resin
Annidalin تری اکسید بیسموت
یدید تیمول
روغن ها
موم ها

 

 

محصولات دیگر به صورت سیستم‌های دو خمیری و سیستم‌های پودر و مایع موجود هستند.

 

نام تجاری شرکت سازنده
Sealapex-ca(OH)2 Kerr
Tubliseal-ZOE Kerr

 

ویژگی ها

  • فضاهای خالی و بی نظمی های کانال را پر میکند.
  • در تکنیک تراکم جانبی کاربرد دارد.
  • خاصیت سیل کنندگی دارد.
  • دارای ویژگی باکتریوسیدال است.
  • نسبت به محصولات بر پایه کلسیم هیدروکساید بهتر به دیواره های کانال می‌چسبد و رادیواپسیته بیشتری دارد.
  • برخی از سیلر های بر پایه زینک اکساید اوژنول دارای ترکیبات نقره هستند که می‌توانند باعث رنگ گرفتن عاج شوند.

 

نحوه کاربرد

طبق دستورات سازنده حجم مساوی از بیس و کاتالیست را روی پد کاغذی قرار دهید و با اسپاتول با حرکت دایره وار تا زمانی که رنگ یک دست به دست آید مخلوط کنید.

سیلر کانال ریشه بر پایه زینک اکساید اوژنول

 

۵-بیس با استحکام پایین

سمان زینک اکساید اوژنول اصلاح نشده در حفرات عمیق به منظور جلوگیری از نفوذ اسید و در نتیجه کاهش امکان ناراحتی پالپ به کار می رود. به دلیل اینکه این سمان در لایه‌های نازک کاربرد دارد بیس محافظت حرارتی کمی را فراهم خواهد کرد. استحکام و ضریب ارتجاعیت این سمان پایین است.  کاربرد این بیس باید به نواحی تحت استرس کم یا در نواحی که تحت استرس نمی باشند محدود شود البته به طور نرمال نیروهای مرتبط با قراردهی یک ترمیم را تحمل می‌کند. اوژنول اثر آرام بخشی در بافت پالپ دارد.به دلیل اثرات تسکینی و سال ها موفقیت کلینیکی، زینک اکساید اوژنول به عنوان ماده انتخابی برای پر کردن پالپ چمبر بعد از پالپوتومی یا پالپکتومی  دندان های شیری باقی مانده است.

نحوه کاربرد

این سمان به صورت سیستم دو خمیری یا پودر و مایع عرضه می شود. طول یکسان از خمیر هایی با رنگ های متفاوت بر روی پد کاغذی قرار داده می‌شوند و تا دستیابی به رنگ یکنواخت مخلوط می شوند این سمان نباید در صورت استفاده از عوامل باندینگ و کامپوزیت به کار رود چراکه اوژنول مانع پلیمریزاسیون می شود اغلب یک بیس با استحکام بالا(گلاس آینومر) بر روی بیس زینک اکساید اوژنول با استحکام پایین برای تامین استحکام سختی و حفاظت حرارتی قرار داده می شود.

 

پالپ

 

۶- خمیر پانسمان موقت(کاویزول)

ماده ترمیمی موقت ماده پرکننده موقت است کاویزول ماده‌ای با قوام خمیری است که در تماس با بزاق دهان سخت می‌شود بنابراین برای ترمیم موقت حفره های دندان در فواصل جلسات آماده سازی دندان توصیه می شود.

کاویزول حاوی زینک اکساید، زینک سولفات، کلسیم سولفات و رزین است.

از انواع خمیر پانسمان موقت می توان به  خمیر سلف کیور و لایت کیور اشاره کرد.

نوع لایت کیور آن قابلیت برداشتن و حذف سریع بصورت یک تکه را دارد به علاوه استحکام و مقاومت سایشی خوبی دارد. در دو رنگ آبی(مناسب برای دندان های خلفی) و زرد(مناسب برای دندان های قدامی) وجود دارد.

نحوه کاربرد

این ماده در تماس با بزاق بعد از ۲۰ ثانیه سخت شده و بعد از ۳ ساعت قابلیت تحمل فشار معمول جویدن را دارد. به عنوان ترمیم موقت ، ریلاینیگ کراون و بریج های پیش ساخته و پر کردن موقت جایگاه ایمپلنت کاربرد دارد.

 

 

پالپکتومی

 

۷- درمان dry socket

از سمان زینک اکساید اوژنول جهت تسکین درد ناشی از درای ساکت استفاده می شود بدین نحو که سمان زینک اکساید اوژنول را با تکه های گاز مخلوط کرده و در ساکت دندان قرار می دهند. این پانسمان را یک روز در میان به مدت تقریبا یک هفته انجام می دهند.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *