لایت کیور دندانپزشکی چیست
لایت کیور دندانپزشکی چیست

لایت کیور دندانپزشکی یکی از پرکاربردترین دستگاه های مورد استفاده در مطب های دندانپزشکی است. در هنگام خرید و دیدن قیمت دستگاه لایت کیور دندانپزشکی حتما باید موارد حرفه ای و فنی را مد نظر داشته باشیم. یا اینکه میتوایند با مشاورین حرفه ای فروشگاه اینترنتی پیشرودنت مکاتبه کنید و از مشاوره های رایگان خرید دستگاه لایت کیور استفاده ببرید. تجربه های پیشرودنت در فروش و خرید لایت کیور با قیمت های مناسب را داشته باشید.

لایت کیور به عنوان مکملی ضرروی در تکمیل فرآیند پر کردن دندان بسیار موثر است. در این مقاله سعی میکنیم با لایت کیور دندانپزشکی آشنا بشیم. و اصول کار دستگاه لایت کیور را به صورت علمی و حرفه ای بررسی میکنیم.

فهرست مطالب لایت کیور دندانپزشکی چیست ؟

  1. نور فرابنفش و کاربرد آن در لایت کیور دندانپزشکی
  2. تاریخچه دستگاه های لایت کیور
  3. انواع دستگاه های لایت کیور دندانپزشکی
  4. شدت نور مورد نیاز برای سفت سازی کامپوزیت دندانپزشکی
  5. نکات مهم در خرید و قیمت گذاری دستگاه لایت کیور
  6. راهنمای خرید دستگاه لایت کیور دندانپزشکی
دستگاه لایت کیور

کاربرد نور فرابنفش در دندانپزشکی

استفاده از نور فرابنفش امروزه در دندان پزشکی و پزشکی بسیار گسترده شده است. این دسته از نور که در خورشید هم وجود دارد، می تواند باعث تخریب ساختار میکروب ها شود. اما این تنها کاربرد آنها نیست. طول موج های فرابنفش به چهار باند کلی تقسیم می شود.

  • باند UVA که طول موج آن در بازه ی ۳۱۵ تا ۴۰۰ نانومتر است.
  • باند UVB که طول موج آن در بازه ی ۲۸۰ تا ۳۱۵ نانومتر است.
  • باند UVC که طول موج آن در بازه ی ۱۸۰ تا ۲۸۰ نانومتر است.
  • باند VUV (فرابنفش خلاء) که معمولا یک دسته بندی جانبی است و به طول موج های کمتر از ۲۰۰ نانومتر گفته می شود.

لازم به یادآوری است که طول موج های بزرگتر از باند فرابنفش همان محدوده ی بینایی انسان است که از رنگ بنفش شروع شده و به رنگ قرمز ختم می شود.

نور فرابنفش در لایت کیور دندانپزشکی
طول موج نور

از میان این دسته بندی ها، طول موج های فرابنفش معمولا نباید به صورت مستقیم با پوست و چشم انسان و یا حیوانات تابانده شوند. زیرا که جذب این نورها بوسیله ی بدن منجر به ایجاد ضایعه های پوستی و چشمی و حتی سرطان پوست می شود. با این وجود، نور فرابنفش چنان خواص جذاب و با اهمیتی دارد که نمی توان آن را نادیده گرفت.

و به نظر می رسد که دستگاه های فرابنفش هر روز کاربردهای متنوع تری پیدا می کنند. به عنوان مثال این دستگاه های در باند VUV می توانند گاز ازون تولید کنند، در باند UVA می توانند به عنوان ماساژ استفاده شوند، در باند UVB به عنوان درمان برخی ضایعه های پوستی کاربرد دارند، و در باند UVC نیز به عنوان میکروب کش قوی در اتاق عمل و محیط های بیمارستانی استفاده می شوند.

دستگاه های لایت کیور های دندانپزشکی

تاریخچه دستگاه های لایت کیور دندانپزشکی

برای انسان ها همیشه سفید کردن دندان و سلام بودن دندان ها اهمیت داشته، همین باعث پدیدار شدن علوم ترمیمی دندان شده است از سفید کردن دندان بلیچینگ خانگی گرفته تا کامپوزیت و غیره. از نظر تاریخی ابتدا کامپوزیت های صمغی (Resin-based Composites) برای پر کردن دندان معرفی شدند، در سال ۱۹۶۰ میلادی، که  در نتیجه ی آن نیاز به دستگاهی برای انتقال انرژی مرحله ی آخر و سخت سازی کامپوزیت واضح به نظر می رسید. در نتیجه دستگاه لایت کیور اختراع شد.  از سال ۲۰۱۱ به بعد، بیش از ۶۰ درصد دندان پزشکان بر این باور بوده اند که استفاده از آمالگام (Amalgam) منسوخ شده است.

 بر این اساس، تمایل عمومی دندانپزشکان و بیماران بر استفاده از کامپوزیت های صمغی است. به گونه ای که تنها در ایالات متحده در سال ۲۰۰۵ حدود ۱۴۶ میلیون بار از این روش استفاده شده است. در میان مراحل این کار، بخش نهایی که سخت سازی نوری یا همان light-cure نام دارد کمتر مورد توجه قرار می گیرد.

دندانپزشکی قدیمی
دندانپزشکی و استفاده از نور فرابنفش سال ۱۹۰۷

اما تحقیقات نشان می دهد که ممکن است یکی از عوامل کاهش طول عمر این کامپوزیتها به ۶ سال، بی دقتی در انتخاب تجهیزات بخش آخر یا همان بخش لایت کیور باشد. در حقیقت اکثر مشکلات کامپوزیت های صمغی مانند تغییر شکل، اتصال ضعیف با دندان، تغییر رنگ، صیقلی نبودن و تعداد شست شو، اکثرا به دلیل تابش انرژی کم در مرحله ی لایت کیور رخ می دهند. انتهای نزدیک به لثه ی باکس پروکسیمال (Proximal Box)، به دلیل دور بودن از منبع نور دستگاه لایت کیور، بیشترین محل آسیب در این نوع از کامپوزیت دندانپزشکی است.

لایت کیورد دندان های کامپوزیت

انواع لایت کیور دندانپزشکی

به طور کلی دو نوع لامپ برای دستگاه های لایت کیور استفاده می شود. لامپ های هالوژنیک تنگستن QTH و دیودهای نشر دهنده ی نور یا همان LED. تفاوت اصلی این دو در طول عمر و بازه ی طول موج است انتشاری است. لامپ هالوژنیک شامل بازه ی گسترده ای از طول موج ها از ۴۰۰ تا ۵۰۰ نانومتر است. اما LED ها معمولا دارای یک بازه ی طول موج بسیار کوچک مثلا از ۴۰۰ تا ۴۱۰ نانومتر هستند.

همچنین انرژی مصرفی لامپ های LED بسیار کمتر است و تولید حرارتی کمتری دارند و فضای کمتری نیز اشغال می کنند. از سال ۲۰۱۴ به بعد به دلیل محدودیت های زیست محیطی، دسته ی وسیعی از شرکت های تولید کننده ی لایت کیور ها، استفاده از لامپ های هالوژنی را منسوخ کرده و امروزه تقریبا تمام این شرکت ها از LED ها استفاده می کنند.

بر همین اساس، این LED ها به دو دسته تقسیم می شوند. دسته ی اول تنها شامل نور آبی است و طول موج آن در بازه ی ۴۴۰ تا ۴۹۰ نانومتر است.

دسته ی دوم در حقیقت ترکیبی از نور چند LED است به گونه ای که طول موج منتشر شده ی نهایی در بازه ی وسیعی از ۳۹۰ تا ۴۹۰ نانومتر خواهد بود. لازم به ذکر است که اکثر دستگاه های لایت کیور امروزی دیگر (مانند نسل اول آنها) از نور فرابنفش استفاده نمی کنند.

لایت کیور دندان

استفاده از نور فرابنفش این مزیت را داشت که انرژی این نور بسیار زیاده بوده و در مدت زمان کمتری می توانست سخت سازی کامپوزیت را انجام دهد.

اما نکته ی مهمی که بعدها به آن دقت شد این بود نفوذ طول موج های فرابنفش در لایه های زیرین بسیار سخت است و به همین دلیل عمق کامپوزیت با این طول موج به خوبی در معرض تابش انرژی نخواهد بود. همچنین نور فرابنفش ضررهای واضحی دارد که نمی توان از آن چشم پوشی کرد.

به همین دلیل شرکت های سازنده ی این دستگاه ها امروزه با تغییر کمی در طول موج فرابنفش به رنگ بنفش و آبی، موفق شده اند دستگاه های لایت کیوری بسازند که هم تقریبا تمام مزیت های نور فرابنفش را دارد و هم خطری از بابت ایجاد رادیکال های آزاد (Free Radical) و سرطان زایی در بدن انسان نخواهد داشت وهم اینکه این نور ها به دلیل داشتن طول موج بلندتر می توانند تا اعماق بیشتری از کامپوزیت نفوذ کرده و منجر به سخت سازی لایه های زیرین کامپوزیت دندان شوند.

سفت شدن کامپوزیت دندانپزشکی

شدت نور مورد نیاز برای سخت سازی کامپوزیت دندانپزشکی

بنابر اطلاعات شرکت های سازنده ی کامپوزیت های صمغی، این کامپوزیت ها چگالی سطحی توان نور حداقل برابر با ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی وات بر سانتی متر مربع (mW/cm2)، برای بهبود و سخت سازی ساختار پلیمری خود نیاز دارند.

بسیاری از دستگاه های با کیفیت و معتبر، چگالی توانی معادل ۲۰۰۰ (mW/cm2) ایجاد می کنند که عددی بسیار بالاتر از سطح نیاز کامپوزیت است و در صورت بی دقتی پزشک برای کاهش زمان استفاده از این دستگاه ها، ممکن است خمیر کامپوزیتی و یا دهان بیمارآسیب ببیند. بنابراین وجود دستگاه اندازه گیری چگالی توان نور در محل فروش این دستگاه ها و یا همراه آنها بسیار ضروری است.

بعلاوه باید دقت شود که شما هرچقدر نوک دستگاه لایت کیور را از سطح دندان مورد نظر دورتر کنید، میزان چگالی نور رسیده به کامپوزیت بسیار کمتر شده و ممکن است دستگاه در مدت زمان مدنظر شما به خوبی عمل سخت سازی صمغ را انجام ندهد.

شدت نور در لایت کیور دندانپزشکی

به عنوان مثال اگر شما نوک دستگاه لایت کیور را در فاصله ی یک سانتی متری از دستگاه اندازه گیری شدت نور گرفته باشید و عدد نمایش داده شده به شما ۴۰۰ (mW/cm2) را نشان بدهد، شما خیالتان راحت می شود که دستگاهتان شدت نور تولیدی مناسبی دارد.

اما اگر هنگام درمان بیمار دستگاه را در فاصله ی ۲ سانتی متری از سطح دندان او بگیرید، این چگالی توان نوری به ۱۰۰ (mW/cm2) کاهش می یابد! بنابراین لازم است تا شما مدت زمان بیشتری دستگاه را در دهان مریض قرار داده و همچنین تلاش کنید تا در حد امکان نوک دستگاه لایت کیور به سطح دندان نزدیکتر باشد.

اما نکته ی مهم دیگر در این جا مدت زمان کیور کردن بوسیله ی این دستگاه است که از دستگاهی تا دستگاه دیگر بسیار متفاوت خواهد بود و بهتر است به اطلاعات شرکت سازنده ی کامپوزیت و همچنین دستگاه لایت کیور مراجعه شود.

در این بخش معمولا انرژی اهمیت دارد نه توان، انرژی حاصلضرب توان در زمان است. به عنوان مثال اگر برای سخت سازی یک کامپوزیت به حداقل ۲۰ ژول انرژی در هر سانتی متر مربع نیاز داشته باشیم و از یک دستگاه لایت کیور با توان ۱۰۰۰ (mW/cm2) استفاده کنیم، مدت زمان ۲۰ ثانیه ما را به این سطح از انرژی میرساند و می توان گفت که عملیات سخت سازی کامپوزیت به خوبی تمام شده است.

انواع لایت کیور دندانپزشکی

اما آسیب دیدن نوک دستگاه و یا کثیف شدن آن، افزایش فاصله ی نوک دستگاه تا کامپوزیت منجر به افزایش مدت زمان مورد نیاز برای سخت سازی کامپوزیت می شود.

نکات مهم در خرید و قیمت گذاری دستگاه لایت کیور

به عنوان نکته ی آخر باید متذکر شویم که تغییر ماهیت دستگاه های لایت کیور در اثر تعمیر غیر اصولی و یا تعویض غیر اصولی قطعات دستگاه، بخصوص لامپ LED داخل آن، منجر به تغییر زیاد در انرژی تابیده شده به کامپوزیت می شود. متاسفانه اکثر LED های فرابنفش و آبی رنگ موجود در بازار بسیار بی کیفیت و معمولا از سفارشات بی هویت چینی هستند.

معمولا دلیل ارزان بودن آنها طول عمر پایین و سطح نور و روشنایی کمتر آنها است. به همین دلیل توصیه می شود که در صورت تعمیر دستگاه لایت کیور خود، حتما از کانال مشاوره تخصصی با افراد مجرب، انتخاب مناسبی برای لامپ جایگزین داشته باشید.

لایت کیور چینی دندانپزشکی
نمونه های از لایت کیورهای چینی موجود در بازار

در غیر این صورت اگر لامپ تعمیر شده ی شما دچار کاهش توان نوری شده است، لازم است برای حفظ سلامت بیمار و افزایش طول عمر کامپوزیت به کار رفته، حتما مدت زمان بیشتری به نسبت گذشته، دستگاه لایت کیور را بر روی کامپوزیت قرار داده و نوک دستگاه را در حد امکان به دندان نزدیک کنید.

به عنوان مثال اگر عدد دستگاه اندازه گیری برای لایت کیور شما ۶۰۰ (mW/cm2) بوده است و قبلا ۲۰ ثانیه عمل سخت سازی کامپوزیت را انجام می دادید، و اکنون همان دستگاه اندازه گیری برای لایت کیور تعمیر شده ی شما عدد ۳۰۰ (mW/cm2) را نشان می دهد، حتما لازم است که حداقل به مدت ۴۰ ثانیه عمل سخت سازی کامپوزیت را انجام دهید.

نکات مهم در انتخاب دستگاه سنجش نور لایت کیور

نکته ی مهم دیگر این است که در هنگام خرید و یا آزمایش برندهای ناشناخته و یا غیر معتبر، از دستگاه سنج نور خود آنها استفاده نکنید. زیرا که ممکن است طراحی آنها به صورت عمدی و یا سهوی به گونه ای باشد که شدت نور دستگاه را بیشتر از واقعیت آن نشان دهند.

به همین دلیل توصیه می شود که از برندهای معتبر که در ادامه ذکر می شوند خرید کنید و یا اینکه تست دستگاه ناشناخته و غیر برند خود را با سنجش نورهای معتبر و استاندارد و شناخته شده انجام دهید تا خیالتان از شدت نور واقعی آنها راحت شود. حتما قبلا خودتان با این مسئله رو به رو شده اید که دستگاه های سنج شدت نور لایت کیور اعداد بسیار متفاوتی نشان می دهند.

راهنمای خرید لایت کیور

در نهایت بر اساس مقاله ی تجربی چاپ شده در سال ۲۰۱۶ در مجله ی The journal of Dentistry و در مقایسه با دستگاه های اندازه گیری شدت نور و چندین محصول متنوع، به نظر می رسد که دستگاه Bluephase Meter II دقیق ترین و بهترین دستگاه برای اندازه گیری چگالی توان نور در دستگاه های لایت کیور باشد و قیمتی حدود ۴۰۰ دلار دارد.

لایت کیور bluephase meter ii
bluephase meter ii

راهنمای خرید و قیمت دستگاه لایت کیور

در سال ۲۰۰۹ مقاله ی مهمی در مجله ی J Conserv Dent. چاپ شده که مقایسه ی وسیعی بین مشخصات ۲۰۰ دستگاه لایت کیور انجام داده است. ۱۱۹ دستگاه از لامپ هالوژن و ۸۱ دستگاه از لامپ LED بوده اند و همه ی آنها بوسیله ی دو پزشک متفاوت تست شده اند.

در نهایت نتایج حاصله از دو پزشک تفاوت بسیار ناچیزی داشته است. اما نکته مهم این است که در دستگاه های LED بیش از ۷۰ درصد این دستگاه ها، چگالی توان بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلی وات بر سانتی متر مربع داشته اند. حدود ۱۸ درصد آنها چگالی توان کمتر از ۲۰۰ میلی وات بر سانتی متر مربع و حدود ۱۰ درصد آنها چگالی توان بیش از ۴۰۰ میلی وات بر سانتی متر مربع داشته اند.

تعمیر لایت کیور دندانپزشکی

همچنین بیش از ۷۰ درصد این دستگاه ها تا ۳۶ ماه نیاز به تعویض باطری نداشته اند و بقیه نیز یک بار نیاز به تعویض باطری داشته اند و تنها در یکی دو مورد دو بار نیاز به تعویض باطری بوده است. طول عمر باطری در این دستگاه ها هیچ ربطی به شدت نور تولیدی ندارد و تنها نوع باطری و کیفیت آن و نحوه استفاده از آن است که اهمیت دارد.

شاید پیدا کردن بهترین برند دستگاه لایت کیور مقداری سلیقه ای و غیر عملی به نظر برسد. اما در ادامه می خواهیم با مقایسه ی تعدادی از برندهای معتبر، مزایا و معایب هر کدام را نیز در حد امکان شرح دهیم. پارامترهای مهمی در انتخاب دستگاه لایت کیور مناسب تاثیر دارند که مهم ترین آنها به شرح زیر است.

  • توان خروجی: همانگونه که قبلا اشاره شد عامل اصلی در سخت سازی صمغ همان توان خروجی است که باید مورد اطمینان باشد و ترجیحا با دستگاه های استاندارد اندازه گیری شود.
  • تطبیق طول موج دستگاه با طول موج مورد نیاز ماده کامپوزیت: یکی از عوامل مهمی که معمولا در خرید و یا تعمیر دستگاه لایت کیور فراموش می شود این است که طول موج انتشاری از این دستگاه باید در محدوده ی طول موجی باشد که شرکت سازنده ی کامپوزیت برای سخت سازی آن پیشنهاد کرده است. در غیر این صورت کارایی دستگاه به شدت دچار افت خواهد شد.
  • حالت های کاری و تایمر: گاهی داشتن تایمر و یا حالت های افزایش تدریجی شدت نور و یا کاهش تدریجی آن باعث می شود تا بتوان بدون داغ شدن محیط دهان برای مدت زمان طولانی تر و دقیق تری فرآیند سخت سازی انجام شود و امیدوار بود که با این روش انرژی بیشتری به لایه های زیرین و عمیق تر رسیده است.
  • زاویه نوک دستگاه: یکی از پارامتر های مهم است که به طور تجربی توسط خود دندان پزشکان به بهترین شکل تشخیص داده می شود و عامل مهمی در انتقال حداکثر شدت نور به سطح دندان در جاهای مختلف دهان و برای سنین مختلف می شود.
  • کارکرد و راحتی در دست: معمولا ممکن است مدت زمان زیادی در روز پزشکان این دستگاه را در دست بگیرند، اگر طراحی زاویه ی دست، مچ دست و… نامناسب باشد ممکن است بعد از مدتی منجر به آسیب دست آنها شود.
  • طول عمر باطری: یکی از عوامل مهم در هزینه ی تعمیر و نگهداری و استفاده ی مداوم از دستگاه است. اگر باطری دستگاه شما غیر معتبر و نامناسب باشد بعد از یک یا دو سال مجبور به تعویض آن خواهید شد.
  • فیلتر رنگ آبی: همانگونه که قبلا اشاره شد رنگ آبی انرژی زیادی دارد و طیف این دستگاه ها معمولا به صورت ناخواسته مقدار کمی نور فرابنفش نیز داخل خود خواهد داشت که در صورت تابیده شدن مداوم می تواند باعث آسیب به چشم و پوست دندان پزشک شود. به همین دلیل استفاده از دستگاه های معتبر و استاندارد خیال شما را از بابت داشتن یک فیلتر دقیق و قوی برای حذف نورهای آبی و فرابنفش راحت می کند.
لایت کیور

در نهایت برندهای مختلفی با نام های شناخته شده ی FLASHLIGHT، Demi، Bluephase، Smartlight، Cure و Valo وجود دارند که بسیاری از آنها توانایی ایجاد چگالی توان بالاتر از ۱۰۰۰ (mW/cm2) را دارند و حتی تا ۲۰۰۰ (mW/cm2) نیز قابل افزایش هستند. برخی از آنها در محدوده ی طول موج ۴۴۰ تا ۴۶۰ نانومتر کار می کنند و اغلب آنها از نظر طول عمر باطرای و طراحی عالی هستند.

اما شاید یکی از مزایای مهم اکثر محصولات برند Bluephase بر سایر برندها این است که گستره ی وسیعی از طول موج ها از ۳۸۵ تا ۵۱۵ نانومتر را می سازد. این عامل مهم باعث می شود که شما تقریبا اطمینان خواهید داشت که کامپوزیت خود را از هر شرکتی که تهیه کرده باشید، دستگاه لایت کیور شما طول موج مورد نیاز برای سخت سازی آن کامپوزیت را قطعا در خود دارد. البته لازم به ذکر است که برندهای دیگر نیز چنین دستگاه هایی با دامنه ی طول موج متنوع دارند و این خاصیت ممکن است فقط مخصوص این برند نباشد.  

فروشگاه اینترنتی خرید و قیمت مواد دندانپزشکی پیشرودنت

منابع:

  1. Rueggeberg FA. State-of-the-art: dental photocuring—a review. Dent Mater. 2011;27:39-52.
  2. Federlin M, Price R. Improving light-curing instruction in dental school. J Dent Educ. 2013;77:764-772.
  3. Dunne SM, Millar BJ. Effect of distance from curing light tip to restoration surface on depth of cure of composite resin. Prim Dent Care. 2008;15(4):147-152.
  4. Liew Z, Nguyen E, Stella R, et al. Survey on the teaching and use in dental schools of resin-based materials for restoring posterior teeth. Int Dent J. 2011;61(1):12-18.
  5. Strassler, Howard E. “The Physics of Light Curing and Its Clinical Implications Compendium of Continuing Education in Dentistry”. AEGIS Communications. Retrieved 4 December2011.
  6. Mills, R. W. (1995). “Blue light emitting diodes–another method of light curing?”. British Dental Journal. 178 (5): 169.
  7. RUEGGEBERG, Frederick Allen, GIANNINI, Marcelo, ARRAIS, Cesar Augusto Galvão, & PRICE, Richard Bengt Thomas. (2017). Light curing in dentistry and clinical implications: a literature review. Brazilian Oral Research, 31(Suppl. 1), e61. Epub August 28, 2017